Funkcje harmoniczne
Z serwisu Marek Bliziński, Gitara Jazzowa.
Pojęcie funkcji harmonicznej ma sens tylko w kontekście tonacji. Zakładając, że poruszamy się w określonej tonacji, możemy wskazać pewne akordy jako funkcje harmoniczne. Na przykład, weźmy tonację F-dur. Możemy zapytać, jaką funkcją harmoniczną w F-dur jest akord C7. Dowiemy się, że dominantą. Jest więcej akordów, które są funkcjami harmonicznymi w F-dur. Jednak nie wszystkie akordy są funkcjami harmonicznymi w F-dur.
Spis treści |
[edytuj] Tonika, subdominanta, dominanta
Tonika, dominanta i subdominanta to trzy podstawowe funkcje harmoniczne.
[edytuj] Tonika
Tonika jest podstawową funkcją harmoniczną. Jest oparta na I stopniu gamy, czyli np. w tonacji F-dur jest to akord F-dur. Tonika jest funkcją, która jest odbierana jako centrum, punkt wyjścia. Do toniki najczęściej dodawana jest septyma wielka lub seksta.
[edytuj] Dominanta
Dominanta stwarza napięcie, które chce zostać rozładowane przez rozwiazanie na tonikę. Dominanta jest zbudowana na 5-tym stopniu gamy. W tonacji F-dur dominantą jest akord C-dur. Dominanta najczęściej jest uzupełeniana o septymę małą. Dlatego najczęściej jest to akord C7. Septyma dodawana do dominanty musi zawsze być mała.
[edytuj] Subdominanta
Subdominanta nie powoduje powstawania napięcia, natomiast sprawia wrażenie oddalania się od toniki. Subdominanta zbudowana jest na 4-tym stopniu gamy, czyli w tonacji F-dur subdominantą jest akord B♭. Subdominantę uzupełnia się septymą wielką.
Spróbujmy utworzyć jakiś ciąg z tych trzech funkcji. Załóżmy, że zaczynamy i kończymy na tonice. Na początku logiczne będzie oddalenie się od toniki, czyli subdominanta. Następnie gramy akord, który stwarza napięcie, czyli dominantę. Rozładowanie napięcia następuje przy powrocie do toniki. Taki ciąg, T-S-D-T, nazywany jest kadencją. Jest więcej kadencji, ale żadna inna nie jest nazywana kadencją wielką doskonałą.
